Verdiepding 10: copyright en Creative Commons

 

Terecht, maar wel lastig hoor, die auteursrechten en Creative Commons-licenties. Het plaatje hierboven heb ik van Wikimedia Commons gehaald en bewerkt door er een stukje af te knippen.

Zonder dit Verdiepding was ik nooit op het idee gekomen te zoeken naar auteursrecht op de website van 23Dingen of op welke website dan ook. 

Dat foto's op Flickr onder bepaalde voorwaarden vrij te gebruiken waren wist ik, maar niet dat je op deze foto's kon selecteren. Dat maakt het zoeken een stuk makkelijker. Wat ik me van een tijd geleden herinner is, dat er op Flickr bij lange na niet zoveel leuke plaatjes te vinden waren als op Google Afbeeldingen. Als ik nu kijk, is dat aantal wel toegenomen, maar je moet nog steeds flink zoeken naar nou net dat ene leuke en/of toepasselijke plaatje. En ik wist ook niet dat je kunt selecteren op Google Afbeeldingen met een CC-licentie wanneer je zoekt via de website van Creative Commons. Wel jammer dat dit niet standaard in Google zit.

 

Wat de bibliotheek betreft vind ik dat die een naam hoog heeft te houden als betrouwbare instelling en zich moet houden aan het auteursrecht. Nog even gegoogled op een stukje geciteerde tekst uit mijn blogbericht over Pinterest, maar mijn blog verscheen niet.

Plaatjes zoeken wordt een stuk lastiger en minder leuk als je je aan de regels wilt houden. Er staan zo veel leuke plaatjes 'gewoon' op Google en ze zijn zo makkelijk te vinden. De kans is groot dat je het met minder moet doen wanneer je je aan de regels houdt. Nu ik weet dat er meer mogelijkheden zijn om te selecteren op afbeeldingen die je vrij voor niet-commerciële doelen mag gebruiken, ga ik vanaf nu dan toch maar alleen afbeeldingen op mijn blog zetten waarvan ik zeker weet dat het mag.

En dan ga ik nu genieten van mijn Kerst- en Dingenvakantie.

Fijne feestdagen!

Tussendoording: pleidooi voor de plant (en de luie stoel)

Op 16 november schreef ik al een regeltje over mijn gemis aan groen in de bibliotheek:

"En ook hier, net als in De Boekenberg in Spijkenisse: groene planten en - tot mijn grote verbazing - traditionele boekenkasten. Dat groen mag trouwens van mij terugkomen in de bibliotheek (heerlijk lezen in een luie stoel onder een palm..., kopje koffie erbij..., koekje...)."

Toen ik op 2 januari 2004 in de jaren-’70-bruine bibliotheek in Egmond aan Zee ging werken, stonden er hier en daar yucca's in een hoek, in bruine pot, 'tikje' scheefgegroeid, en ze bloeiden ook nog af en toe. Toen de bibliotheek ging verhuizen naar het nieuwe pand in Egmond aan den Hoef, was er helaas geen plaats meer voor levend groen.

Gelukkig ben ik niet de enige die dit groen in de bibliotheek mist. Vele Belgen missen dat met mij. En die Belgen zijn zo gek nog niet: die hebben bijvoorbeeld al jarenlang een landelijke (Vlaamse) bibliotheekcatalogus. En ze hielden dit jaar een campagne tijdens hun jaarlijkse Bibliotheekweek, om 'dromen' te verzamelen over de toekomst van de bibliotheek. Deze campagne heeft duizenden reacties opgeleverd. Met speciale activiteiten in het land en via de website www.bibstevanhetland.be (ha, ha..., ja, het blijven toch Belgen hè :-) werd iedereen uitgenodigd mee te denken over de toekomst van de bibliotheek.

"Een van de suggesties was om planten de bibliotheek binnen te halen. Als het aan de gebruikers ligt die hun woordje deden, mag het allemaal heel uitnodigend ingericht worden, een beetje knus zelfs. Met prettige stoelen bijvoorbeeld. Een plek om uit te rusten. Waar je een boek kunt lezen met een leeslamp. Het thuisgevoel."

Bibliotheekblad schreef er een artikel over.

Ik denk dat het in veel biblioheken sfeervoller wordt met hier en daar een mooie grote plant en een heerlijke luie stoel.

En dan denk ik niet aan zo'n plant zoals op de foto hieronder. Maar dit is wel een bijzonder exemplaar. Lees het in 'The story of the massive plant in Kilmer library'.

 

Verdiepding 9: Pinterest

Ik ben dol op leuke plaatjes. Dit moest dus echt iets voor mij zijn. Pinterest is leuk, maar na een poosje uitproberen had ik het eigenlijk wel gezien. Ik kan voor mezelf ook niet zoveel toepassingen bedenken.

'k Heb gekeken op de websites van bibliotheken die Pinterest gebruiken, maar vraag me dan toch af wat de meerwaarde ervan is. (En wanneer er ook nog een overvloed aan plaatjes te zien is, haak ik al gauw af.) En of de klant hierop zit te wachten? Ik denk het niet. Wanneer je extra aandacht wilt vestigen op (onderdelen van) de collectie, dan zou ik kiezen voor het landelijke 'In de etalage' en de landelijke digitale etalages over verschillende onderwerpen.

En dan is er natuurlijk nog het auteursrecht.

Aan de ene kant is er het verhaal van Raymond Snijders:

"Bewust bezig zijn met je eigen content betekent ook respect hebben voor content van anderen. Het betekent ook dat je niet foto's maar vrij hoeft te geven aan Pinterest-gebruikers omdat het toevallig een veelgebruikte dienst is. Eén van de negatieve dingen waarmee Pinterest het nieuws haalt is het gegeven dat de overgrote meerderheid van de Pinterestgebruikers de voorwaarden niet naleeft: voor bijna alle pins geldt dat de Pinterestgebruikers geen toestemming hebben voor het overnemen van de afbeeldingen en dat ze niet de rechthebbende zijn ervan. Het valt niet te ontkennen dat de boards tot de nok toe gevuld zijn met auteursrechtelijk beschermde foto's."                                                      Bron: http://rsnijders.info/vakblog/2012/02/22/niet-meer-pinnen-pinterest-blokkeren-op-je-site/

En aan de andere kant is er het verhaal van Arnout Engelfriet:

"Als ik nog ouder en cynischer zou zijn, dan zou ik het failliet van het plaatjesauteursrecht aankondigen. Iedereen, echt iedereen vindt het doodnormaal dat je leuke plaatjes gewoon via Google Afbeeldingen bij elkaar raapt voor je moodboard, blogillustratie of Hyves- dan wel Facebookdecoraties. En dat gebeurt dan ook massaal. De uploaders zijn nauwelijks op te sporen, de tussenpersonen zijn niet aansprakelijk en met notice/takedown is het dweilen met de kraan, of zeg maar gerust de dam open."                                                                                                                                            Bron: http://blog.iusmentis.com/2012/03/02/pinterest-en-het-plaatjesauteursrecht/

Ik plaats ook zomaar plaatjes op mijn blog. Het is toch geen doen om bij elk plaatje toestemming van de eigenaar te vragen? Ik ben het met de nog oudere en cynische meneer Engelfriet eens: wat mij betreft mogen ze het failliet van het plaatjesauteursrecht op internet aankondigen.

Als bibliotheek geen plaatjes gebruiken waar auteursrecht op rust of waarvan je niet weet of dit zo is.

Verdiepding 8: screencasting

Nadat zoonlief onze microfoon had aangesloten en ingesteld (heel handig, zo'n kind), heb ik eerst geprobeerd een screencast te maken met Screenr. Een mislukte screencast delete je immers toch gewoon weer? Net als het account na afloop?  Ik begon, maar moest lachen en wilde opnieuw beginnen. Maar waar zat de deleteknop? Op de Help-toets geklikt, maar ook daar vond ik niets over het verwijderen van een screencast. Toen maar naar Google gegaan, waar ik de vraag intypte, maar ook geen antwoord vond. Ik las ook dat de screencasts openbaar zijn: er is geen mogelijkheid die privé te houden. Omdat ik er geen tijd meer aan wilde besteden, besloot ik verder te gaan met Screencast-O-matic en mijn Screenr-account te verwijderen. Maar waar was de knop waarmee je dat kon doen? Ook al niet te vinden... En wat bleek na weer wat gegoogle? Je account beëindigen kan dus helemaal niet:

          Justin Wilcox (Screenr Business Coach):
          Hello. It's not currently possible to delete a Screenr account.

En daar hou ik niet zo van. Ik was benieuwd of dat bij Screencast-O-matic ook zo was. Dus eerst op zoek naar info via Google. Ik vond een overzichtelijke handleiding en zag dat je daar wel eenvoudig een screencast kon aanpassen of verwijderen. Kijk, dat was beter. En je hoefde ook niet perse een account aan te maken. Nog veel mooier. 'k Heb een screencast gemaakt en dat ging eigenlijk vrij makkelijk, maar dan moet je wel een goede microfoon hebben…  De enige microfoon hier in huis is hoogbejaard. Ik was alleen heel in de verte en met ruis te horen. Zoon geroepen, die geprobeerd heeft het geluid aan te passen, maar dat lukte helaas niet. Maar ik weet nu hoe het gaat en het was leuk om te doen.

In februari 2010 heb ik in een blogbericht over You Tube een screencast van Bibliotheek Den Haag gezet en een instructiefilmpje van Bibliotheek Waterweg. Ik was benieuwd of die ook nu nog op hun websites voorkwamen. Nee dus. Bij Waterweg vond ik onderaan de website nog wel hun inmiddels gedateerde instructiefilmpjes onder de knop Vimeo bij Sociale netwerken, maar nieuwe instructiefilmpjes of sceencasts kon ik niet vinden. Ook niet op de website van Bibliotheek Den Haag. En dat geldt ook voor de gedateerde screencasts van Bibliotheek Oost Achterhoek waar ik vandaag toevallig terechtkwam. Ik ben dan eigenlijk wel benieuwd waarom er geen nieuwe zijn gemaakt. 'k Heb ook nog een paar websites van grote bibliotheken bekeken, maar geen screencasts kunnen vinden.

Omdat ik regelmatig van leners hoor dat ze de CWise-catalogus best ingewikkeld vinden, lijkt het me handig een paar korte screencasts te maken (zoals: hoe kun je zoeken, reserveren, hoe kun je je eerder geleende titels vinden of je gegevens inzien en wijzigen). Die kun je dan bijvoorbeeld verzameld onder een knop ‘catalogusuitleg’ onder het cataloguszoekvenster plaatsen.

Tussendoording: de vrijwillige bibliotheekmedewerker

Gisteren, 7 december, was het Nationale Vrijwilligersdag.

Zeventien dames en een heer

Sinds ruim een halfjaar ben ik contactpersoon voor de vrijwilligers van Bibliotheek aan huis en de vrijwilligers die in zorginstellingen een kleine bibliotheek beheren in Bergen, Egmond en Schoorl. Daar zijn op dit moment achttien vrijwilligers werkzaam, zeventien seniordames en één seniorheer, maar die laatste hoort dan wel weer bij een van die dames. Die dame en heer runnen trouwens al meer dan tien jaar samen een bibliotheekje in een zorginstelling. Al deze vrijwilligers zorgen ervoor dat mensen die zelf niet meer in staat zijn om naar de bibliotheek te gaan, toch boeken kunnen lenen.

Boeken en een praatje
Een tijdje geleden ben ik gaan kijken in de bibliotheekjes in de zorginstellingen. De vrijwilliger is er een vertrouwd gezicht: om de veertien dagen wordt gezamenlijk koffie gedronken en bijgepraat en daarna gaat de bibliotheek een uur open. Niet alleen de boeken, maar zeker ook het praatje bij de koffie, het sociale contact, zijn zo belangrijk. En dat geldt ook voor bibliotheek aan huis: voor sommige ouderen is zelfs het persoonlijke contact belangrijker geworden dan de boeken. Soms ontstaat er zelfs een speciale band met elkaar.

Koffie met gevulde speculaas
Laatst was ik met een aantal vrijwilligers op bezoek in vestiging Akersloot, als uitstapje en om even bij te praten met koffie en gevulde speculaas. Iedereen vertelde hoe het ging. Er worden onder andere boeken gebracht bij een mevrouw van 101 en een mevrouw van 94 die literatuur en informatieve boeken in kleine letters leest. En soms is het in het begin dan wel even wennen: toen de vrijwilligster geïnteresseerd vroeg hoe deze mevrouw een bepaald boek had gevonden, was het antwoord: “Mevrouw van de bibliotheek, komt u mij nu uithoren over wat ik gelezen heb?”. Gelukkig is dit na een korte uitleg helemaal goed gekomen :-). Er waren ook twee vrijwilligsters die dit jaar in de krant lazen dat hun ‘klant’ was overleden. Je komt jarenlang bij iemand thuis en schrikt dan enorm. Het komt ook voor dat de familie zelfs niet weet dat er een vrijwilligster van de bibliotheek aan huis komt of dat in de drukte rondom het geregel vergeten wordt de vrijwilligster op de hoogte te stellen. Goed om gegevens van bijvoorbeeld een zoon of dochter te hebben, met wie je contact op kunt nemen als dat nodig is en andersom.

Wat me eerder opviel tijdens een vergadering dit voorjaar en nu weer, is de grote betrokkenheid van de vrijwilligers. De meesten doen dit werk al meer dan tien jaar met veel plezier en voldoening. Geweldig dat deze mensen er zijn, niet alleen in onze maar in zoveel bibliotheken.

Akersloot
Het bezoek aan Akersloot was erg leuk en gezellig. Ik was steeds van plan om er eens te gaan kijken, maar omdat ik verder niets in Akersloot te zoeken heb, kwam het er dan toch steeds maar niet van. We werden gastvrij ontvangen door gastheer R. die ons rondleidde in deze mooie vestiging. Ik ben helemaal voor het winkelconcept en dat is in deze kleine vestiging knap toegepast, met een ‘catwalk’ en uitnodigende tafels en kasten. Een gezellige en frisse bibliotheek, waar het prettig toeven is. Dus…, als je er nog niet geweest bent…

Verdiepding 7: mediawijsheid

Door deze Verdiepdingencursus heb ik mijn Netvibespagina uit 2009 weer helemaal herontdekt, afgestoft en voorzien van een nieuw tabblad, 'Mediawijsheid'. En als je dan gaat zoeken kom je zo ontzettend veel informatie tegen. Kun je uren zoet mee zijn. Al lezend vroeg ik me af: "Hoe kun je als bibliotheek een 'Huis van Mediawijsheid' zijn, hoe kun je structureel een belangrijke aanvulling zijn naast al die mogelijkheden die het internet al biedt, zoals

Klik & Tik,
Medawijzer.net en
Medialessen.wikiwijs (in samenwerking met onder andere de VOB)?"

Want, ben je bijvoorbeeld een beetje een mediawijze juf of meester, dan kun je al snel een paar leuke lessen in elkaar draaien met behulp van de online Nieuwe Media Gids of je gaat zelf aan de socialemediastudie door het lezen van een boek als 'Inspiratieboek Sociale media voor de basisschool' dat je ook nog gratis kunt downloaden op de website Mijnkindonline.nl. En ook voor leerkrachten zijn er handige Scoop.it!'s.

Al in 2008 werd het belang van goed mediaonderwijs vastgesteld door de minister, maar hoe ver is dit nu? Als ik kijk naar mijn oudste dochter die deze zomer haar juffendiploma kreeg: zowel op de Pabo als op de basisscholen waar ze de afgelopen vier jaar stage heeft gelopen en op de school waar ze nu (tijdelijk...) werkt, wordt niet of nauwelijks aandacht besteed aan mediawijsheid. En wat moet je als de school ook nog eens flink moet bezuinigen? Dan is er geen budget voor het inhuren van een mediawijze bibliotheekmedewerker met leuke en leerzame lessen of workshops. En als er binnen het onderwijsteam geen mediawijze leerkrachten zijn en er weinig of geen budget is om hen mediawijs te maken, dan schiet het helemaal niet op.
Wanneer er geen tijd en geld beschikbaar komt voor het ontwikkelen van digitale vaardigheden van leerkrachten en burgers, zou het nog wel eens heel lang kunnen duren voor dit echt een plek heeft gekregen binnen het onderwijs. Omdat scholen vaak niet weten hoe om te gaan met media-educatie en leerkrachten vaak te weinig tijd hebben en/of onvoldoende mediawijs zijn, kan de bibliotheek een belangrijke en betrouwbare aanvulling zijn (zie ook website ProBiblio).

Voor de liefhebbers:
Frankwatching.nl (speciaal geschreven voor de Week van de Mediawijsheid, met leuk afsluitend filmpje) en
Dutchcowboys.nl. Ik heb heel erg in beide teksten gezocht, maar het woord 'bibliotheek' er niet in kunnen ontdekken.

Als bibliotheek regelmatig tijdens persoonlijk contact met het primair en voortgezet onderwijs en de ROC's polsen waar behoefte aan is. Wat het voortgezet onderwijs betreft is nu een begin gemaakt met Biebsearch en informatiebijeenkomsten voor leerkrachten. Ook kunnen leerkrachten deelnemen aan 23Onderwijsdingen. De workshop 'Informatievaardigheden' van collega 'Herfst' & collega aan tweedeklassers van het VMBO vind ik ook een mooi voorbeeld van hoe de bibliotheek kan bijdragen aan het vergroten van mediawijsheid op school. Wat media-onderwijs aan volwassenen betreft zijn we voor mijn gevoel heel goed op weg met verschillende computercursussen, de 7Dingencursus en de digitale spreekuren. En dan zijn er nog de twee mediabars die ik nog steeds niet gezien heb. Dat is dan alvast een goed voornemen voor het nieuwe jaar :-).

En wat mediawijsheid betreft heb ik als Bergense informatiemedewerker sinds de vorige Dingencursus in 2009/2010 nauwelijks vragen gehad, ook niet tijdens de Week van de Mediawijsheid. De vragen die ik kreeg gingen bijvoorbeeld over het aanmaken van een hotmailadres, wat te doen bij een hotmailaccount dat gehackt bleek, hoe je bijlagen bij een e-mail kunt openen of hoe je op een iPad een foto toe kunt voegen aan een e-mail.

Verdiepding 6: Instagram

Wat leuk is Instagram! Je zou er bijna een Facebookaccount voor aanmaken ;-). Het maakt het nog makkelijker om snel foto's op internet te zetten en te bewaren, al dan niet openbaar. Reden om hier het onderwerp 'wat zet je wel en niet op internet' maar weer eens aan de eettafel te bespreken. Waarschijnlijk weten veel ouders niet dat hun kinderen een Instagramaccount hebben; ik wist bijvoorbeeld ook niet dat mijn jongste (17) een account heeft. Instagram is inmiddels groter dan Twitter en de gebruikers zijn actiever dan op andere websites

Boeken en blaadjes
Een account aangemaakt en aan het oefenen geslagen. Zaterdag in Egmond wat biebfoto’s gemaakt en gistermiddag liep ik in de tuin met mijn iPad te zwaaien. Het voordeel van foto’s maken met je iPad is, dat je de foto's zo lekker groot op je scherm kunt zien. Ik heb me niet aangemeld via Ink361 of Statigram,  ook omdat ik de volgende melding kreeg:

Ink361 is requesting to do the following:
- Access your basic information: includes photos, friend lists & profile info
- Like photos: only with your express permission
- Comment on photos: only comments that you compose
- Follow/unfollow other usersL only with your express permission.

Twee van mijn oefenfoto’s:

 

 

Mooie aanvulling
Voor de bibliotheek is Instagram een mooie aanvulling: we kunnen zelf foto’s van wat er maar in de bibliotheek aanwezig is of gebeurt toevoegen aan een gezamenlijk, gesloten account. Je kunt dan een selectie maken voor Facebook en Twitter. Aan openbare foto's kun je dan iets als #biebkennemerwaard toevoegen. Dit kun je dan behalve via je (sociale) media ook promoten door middel van een jaarlijkse fotowedstrijd. En dat doet me dan met enige weemoed denken aan de bibliotheek in Schoorl. Hier werd traditioneel jarenlang een succesvolle fotowedstrijd gehouden met foto's aan de muur en een heuse puntentelling op een flipover. Zowel bibliotheekbezoekers als een vakjury gaven hun stem. Sinds de brand die de bibliotheek in april 2009 trof, wordt er geen fotowedstrijd meer gehouden in de veel kleinere vestiging die daarna overbleef: er is geen ruimte meer aan de wand.

Picasa
'k Ben ook nog even gaan kijken op mijn Picasa-account. Ook daar kun je foto’s bewerken, al gaat het iets minder snel, maar heb je wel meer mogelijkheden. Tot mijn verrassing kon ik opeens niets meer met de optie ‘Bewerken in Picasa’ (bleef grijs) en toen ik dan maar ‘Bewerken in Creative Kit’ aanklikte, stopte dit programma steeds halverwege met laden. Het duurde even voor ik erachter kwam dat er inmiddels een nieuwe versie beschikbaar was, Picasa 3.9, die geïnstalleerd moest worden. Daarna werkte alles weer. Voor degenen die dit ook tegenkomen: na het installeren moet je wel eerst je browser afsluiten en opnieuw opstarten. En wat Instagram betreft: ik denk dat ik dit wel naast Picasa blijf gebruiken.

Tenslotte nog een economische tip in deze krappe tijden:
Mocht je Twitter-account nog steeds niet zoveel opbrengen als je wel zou willen, dan kun je altijd nog je Instagramfoto’s afgedrukt op canvas verkopen via Instacanvas: “A good idea to get an economic benefit to your daily Instagram work or simply a nice idea for a gift” :-)